Kad nema emocije Uvijek ti ostaje Diskurs Ne letim Ambisom Tvoje duše Ne zanima me Njezina tupa jeka Daj mi morfeme i klauze Skupine i fonove Intoniraj i naglasi Pravilno, molim te Ubaci vokabular koji konobar ne razumije Utješi me Formom Zajedno ćemo prezirati Zar nije to Kad ti pogledaš Ljubav
***
PRIJATELJ
Tko je to Prijatelj Najbolji čovjekov frend Dosta je sve to neugodno Ne zuri odozgo Ni odozdo Gleda te Ravno oči u oči Simetričan odnos nemoći Kao odraz u ogledalu Nakon nadrogirane noći Istinit i odbojan Bolan, neizdrživ Ko se još može družit s tim likovima P r i j a t e l j i m a Ne Incipit vita nova Biram prilagođenost i normalnost Kaj ima novo e.e.e.e.e. Moramo na kavu Daj nekaj zgodno ispričaj Kak je ovaj grad mrtav e Užassss Tu se niš ne događa E jeste čuli ovaj vic Bitno je imati stav Ukoči lice Prebaci naglasak U principu ti volim dobru knjigu Čak i dobar film, otkvačen sam Spontan, ali baš ono samo jako Hladnu janjetinu ne jedem Sjedni kraj mene Zombiji nabacani na sladoledni kup Možda postanemo Polupersone
***
NA CESTI
Malo je toga Što mi u ljude Vjeru vraća Poput Blicanja dugim svjetlima Iz drugog smjera Stalo im je A ne poznaju me
***
PORUKA
Quelquefois je n’ai rien à dire alors je le dis en français par magie le médium devient le message
***
PUSA, SMRT
Gledati smrti u oči Nije kao što pričaju Nije romantično Duboko, uzvišeno Čak ni tragično Nema soundtracka Lagali su Ništavno je I ipak bih uzeo Kišnu potvrdu Ako biste bili Toliko Ljubezni
***
NOĆ KLASIKE
Tek noću Postane jasna Koračnica semafora Metronom Stabilnog Ludila
***
TIMES OLD ROMAN
ne viči pogotovo ne na Times Old Roman font 72 dižeš ljude iz nekropole.
***
ŽIV SAM I JA
Deranje po dvorištu Hodniku I stanu U 5 ujutro Jer što drugo preostaje Jednom gala kitu Nakon što je Mokrenje po teritoriju Navodno Passé
***
VEČER
autor lupa prevoditelj se dovija robuje o gle već je večer života
***
NJEMAČKI
Nekad ubrzam youtube videe Kako bih usporio Život Ili Smrt, nikad ne znam Kako se točno kaže A onda mi ostane tako I na njemačkom Pa kad ga krenem vratiti na 1x Vidim da je 1x već odavna tamo Jedino sam ja Na 16 Okretaja
***
GENERIČKI ČLAN
Ne treba žalovati Kada kažu “Sori, nisi moj tip, Ništa osobno” I stvarno Kad ti velim pogledaš Ni “Volim te” ne znači Ništa osobno Tek Moj si Tip
***
ONI
Korisno je proučavati Povijest totalitarnih režima Ne da se ne bi ponovili :pogled u daljinu u prevelikom džemperu: Nego kao svježu analizu Slobodnog svijeta :držim mug s obje ruke:
***
DRUGA VREMENA
quelqu’un devrait dire à ce pauvre homme qu’il n’y a plus de shopping sur Pont Rouge je ne pouvais pas j’ai seulment pris les photos e me ne andai senza voltarmi
***
NOVA ŠANSA
Zanima me što bude nakon Samo jednom se ljubi Odjavna špica Crazy credits Labirint želje i pulsa Faktorijeli u slobodnom letu Ali pazi Ne gasi Monitor
ANĐEL STARČEVIĆ (1979.) Rođen u Zagrebu, anglist, talijanist i lingvist, docent na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu. Suautor knjige Jeziku je svejedno (Sandorf, 2019, pdf u otvorenom pristupu). Fejzbučki pjesnik, ovo mu je prvi iskorak na Public.
je li bljesak u kamenu ili smaragdno oko bez dna bistrih će misli vrludavo i silovito zakotrljati kamenje sigurna u svoje kretanje sve dok se ne utopi u drugima sasvim nesvjesna sebe sve veća i šira i jača u jednosti vode doticati nebo ona nije ni izvor ni korito nije odraz ni protok nego sve je odjednom i žubor i cvrkut i memljiva vlaga i oblaci
kad konačno za sobom ostavi vrisak brzaca lijeno i tiho uđe u šaš i mir u vjeri da bi dovijeka mogla rađati poznate magle pa pred sobom u daljini ugleda more porazi ju strah od beskraja
jer ne može poteći unazad vratiti se hihotavim virovima opet umivati raščupane nimfe pokretati snene vodenice ne može istim koritom pod istim nebom ista
u strepnji od kraja ona ne može sagledati da beskrajno plutanje odražava prostranstvo i da će se konačno pokazati tko zaista jest
***
IZLOŽENOST
nikad ne bih htjela biti izlog pred njim prolaznici iz navike zastaju zagledaju ili se ogledaju popravljaju namještaju ispituju pa se izgube niz ulicu
ne bih htjela biti prozor da se kroz njega provlači i naginje radoznalo virenje u tuđe živote ili se njime zauzdava stiješnjena plavet
ne želim biti tanjur koji ne može okusiti od onoga što nudi niti stol oko kojeg će se oborenih očiju, šutke jesti onoga drugoga
ja bih bila sjeme i rađala stabla ili divlji izvor u pitomim brdima ili korito za obilnih kiša bila bih vjetar i zamrsila ti misli da me nikad ne mine dobrota tvoje kože
ja bih strpljivo čekala da se uliješ u moje širom otvorene oči da se kao sunce na zalazu izložim u izgaranju pa da svi koji su u prolazu purpurni od otvorenog umiranja zastanu osupnuti i dodaju zahvalnost za trenutak kojem su svjedočili
prije no se izgube niz ulicu
***
ČAROLIJA
nema u meni raskršća samo sam voda razlivena ne sluti već dopusti da ti izujem cipele pomilujem listove pa uđi u mene bosonog uroni ruke i operi se od svega što te sakati pij od mene zaplivaj
ljepota je ono što uhvatimo dok prolazi prije nego umre točno tu pred našim nogama
zato zagrabi me u gutljajima otpij i ne strepi tvoji su dlanovi sve što sam ikada trebala
______________________________________________
SNJEŽANA RADETIĆ (Pula, 1964.) Diplomirala je hrvatski jezik i književnost te bibliotekarstvo na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu. Živi i radi u Poreču. Pjesme su joj objavljene u časopisu Dometi i na književnim internetskim portalima Čovjek-časopis i Astronaut. U listopadu 2022. godine objavljena joj je prva zbirka poezije Privilegija leta, Biakova, Zagreb. Radoznalo istražuje sebe u odnosu s drugima. Drsko se pita o sebi. Vjeruje da se ljubavlju može sve prevladati.
okoštala je i vidi joj se dugo nošena baklja tuge i parčad malih ugriza po kožnim brnjicama u musavom obrisu karmina
ti je tražiš a ona se gubi raspada kopni ti u ruci i presahne na kraju kada je sasvim muški proburaziš
ja sam je tada gledala kroz skriveno oko optike i petnaest puta vraćala na trenutak kada se prvi put predala i gledala do trena kada se predaje sasvim
naučila sam i kako se oblačiš na kraju i kako bih ostala očekivano gola dok me ne povučeš
naučila sam sve da ti budem bolja Meri i kopaš po meni kao po neočekivanom ostrvu na kom ostaješ
ta noć će da ti stoji na licu kao što bi meni ona trajna modrica na butini i kameni bol kada bi me tresnuo o pločice uz repni pršljen do ribice u glavi
i točiću ti kao što je ona točila sočiva pivske pjene na zaleđenoj krigli i nikad skidati višak tupim dijelom noža
ali kibicujem uglavnom propuštene prilike
ovaj trosatni štap govora drhti i to je moj jezik krut kad oštar spava
***
MERI – V
Meri razdvaja prizor do nje dolazi put kojim vidim slivanje svijeta
mogu da znam kako će ona spasiti sve mogu da pretpostavim kako je sve već izgubljeno
Meri se primiče i podmeće
sa padine se kotrlja hiljadu žireva na granici sa šumom postoji moja slobodna volja
ja pokušavam da joj pomognem i ne dozvoljavam sebi da otkrijem plan
sa druge strane su već na krošnjama lopate iznose zemlju pijuci lome kamen
iz ugla kog vidim tavanicu nadvijaju se lica pokušavaju da me prisile
Meri prelazi granice i čuje se komešanje straže alarm je aktiviran a stražari na gotovs
spasen sam mislim kada vidim kako se gužva zid i čujem rušenje tada se najednom sve rastače i više lica nema
vidim brisan osvojen prostor i vidim ruke mnogo ruku
i tišina je u nebu
***
U JEZIKU SMO
u pećini je pljusak i mokra do kože spava živa noćna linija linija je ćelija i odmotavanje je znak zmije
kao kad pred slijepcem pleše pa se sa strane vidi ta slika očaj se u zidovima budi i ziba
amalgami u zubima na dodir aluminijuma niz nerve puštaju znak da došlo je do dodira
ništa je ništa jezik je znanje zubi su jezik strujanje je jezik slavlja dok smrt čitave zajednice sastavlja je jezik
dok se negdje spuštanja kape na snijeg odigrava poput slike u jeziku to postaje crveni pokrivač za sublimaciju
ostaje slabost i prikradena me stiska ostaje znanje ali ne moje znanje u žbunu milujem krivicu mene miluje bog i kaže mi da je kraj i pita me
ko to krvnički želi da me razori ako ne jezik ko mi tako pristojno miluje mastan nos moj prvi i poslednji drug plamenac
vile što u račvanje noći ubadam kao znak
____________________________________________
SLOBODAN IVANOVIĆ rođen je 1988. u Nikšiću. Objavio je dve knjige pesama: „Adresa sna“ (Plužine, 2010) i „Osobine“ (Beograd, 2014). Jedan je od organizatora čitanja poezije ARGH u Beogradu. Pesme su mu prevođene na slovenački i ruski jezik. Uvršten je u antologije „Van kutije“ (Podgorica, 2009), „IDIOT Balkan 1 i 2“ (Ljubljana 2014 i 2015), „Meko tkivo“ (Zagreb, 2015), „Černogorcy : 8 + 11 + 1 + 9“ (Cetinje, 2015), „Čiji grad : književni protest“ (Beograd, 2016). Pesme su mu takođe prisutne u periodici i na brojnim internet portalima. Muzičar je i polu-kompozitor. Živi i radi u Beogradu, gde prevodi s francuskog i engleskog jezika kao član UKPS.
Meletinski je kod Kafke pronalazio mitove… Šta je Kafka za jednu običnu ženu? Koliko mitova u našim životima nije zapisano… Nisam od onih koji ne vjeruju u mitove… One uz koje se odrasta, One koji te formiraju, One koji ti trasiraju puteve spoznaje Sve dok ne nastupi dekonstrukcija. Obično to krene kad počne fasada da oronjava, Kad se ljepilo odvoji od mreže Ta dekonstrukcija biva otkrovenje Ona je mozaik koji sklapaš Ona je otrežnjenje Dekompozicija cjeline i sitnih djelova Da li je cjelina važnija? Ili su to djelovi? Šta više boli, otrežnjuje, vaskrsava… Da li je uvijek dekonstrukcija uvod u neke zakrpe rekonstrukcije ili je samo podnošljivo razaranje? Mitovi, mitovi, mitovi… Da li sam i sama mit koji čeka na dekonstrukciju? Koje mitove ću svjesno prenijeti svojim kćerima, čekajući da upoznaju težinu njihove negacije? Da li su oni nužno loši? Ili su samo bolni? Da li ih uvesti u minus postupak? Da li je istina mit?
***
OMNEA VOSTRA MECUM PORTO
Od kada osim pridjeva, zamjenica, prisvajam i sve ostalo što ih prati, kičma je oronula. Išijas se proteže niz cijelu lijevu nogu, ili desnu, ili obje, nemam vremena da preciziram. Nisam naučila da stavim pojas, Ne sjetim se, nekad me mrzi. Nekad kad se sjetim da ga stavim, Počne da me guši… Onda skinem, pustim da teče niz nogu, Čekajući da će negdje kroz palac da izađe, iscuri sve ono što potpada pod vostra. Moja su leđa, moja je kičma a strano tijelo potiče od uljeza u originalu. Nalazim ga svakog dana, Najčešće samo dođe, usadi se među rebra, Zajede se u mišić, pa danima ograničava kretanje, disanje, san.. Čudan je osjećaj napuvanosti grudnog koša od svih stranih tijela, Kao kad podižete terete od kojih vaši mišići pulsiraju, nabreknu. Kao drvo kad popije vode i spremno je za neku sjekiru, trupinu.
***
COGITO ERGO NESUM
U koji dio tijela idu suze odricanja? Gdje se talože sve knedle koje smo progutali? Kako se resorbuju, kroz neurološki ili krvni sistem? Da li naša slezina, jetra ili neki vitalni mišić luče enzime za njihovu razgradnju? U kojim ponorima zaborava se u humus ili kompost pretvaraju ostaci naše anime, našeg Ich, našeg Le Juste? Ne znam odgovor na toliko pitanja… Toliko pitanja… A knedla svakim danom sve više Odricanja sve više, Ćutanja sve više Fasada sve više. Ne znam odgovor na toliko pitanja… Toliko pitanja… Toliko pitanja bez odgovora… Naslućujem da je u pitanju neki centar, centralni, glavni, suštinski… Neki epitet autonomnosti i esencije.. Toliko pitanja… Kao štit za gomile ispod struka. Tkivo koje nosim kao zaštitni znak za pohvale u društvu. Zbog tolikog tkiva sam majka, sestra, ćerka, snaha na kraju žena Nikad Ja
– prvonagrađena poezija na natječaju/konkursu ULAZNICA 2022; objavljeno u časopisu za kulturu, umetnost i društvena pitanja ULAZNICA, Gradska narodna biblioteka „Žarko Zrenjanin”, Zrenjanin, 2022. –
**** Tragovi ispisani na tvojim plećima Za nekoga su preteški Krst nije isti Za sve nas Mada krivicu nosiš od postanja Nekad mislim da je ona sva moja Da ne dijelimo je u istim parčadima I svako rebro tvoje moja je krivica Jer uvijek ti neko fali U moru rebara jedno je ključno Negdje se odvajaju kupole sudova Mišljenja Savjeta Prologa Monologa Na kraju nije uvijek hepiend
**** Porodiću jednom misao, onu… pravu. Onu poslednju, povampirenu. I letjeće slova bez glasova tamo u vakuumu gdje nastade Riječ. I plakaće prah tamo u Postanku.
Porodiću jednom Riječ. Onu prvu, pokretačku. I pokrenuće se točak, onaj drveni. I okrenuće se kazaljke u Bezvremenu.
Porodiću jednom Pjesmu Onu poslednju vanvremenu. I ostace trag bijel i proziran, svjetionik u mraku vječnom.
***
SLOBODARSKA
Kada je apstrakcija pokrila sve tragove stida? Budizam kaže da priroda ne poznaje stid, da je stid creatio humana. I? Kada je on prestao da bude dio našeg bića, naše animae humanae? Učila sam hod na štiklama sa knjigama, jastucima… da hodam kao žena uspravnog čela.. Ručala sam sa obećanjem restorana, ne zbog jela već kulture obroka… Čuvam i danas osjećaj rumenila zbog prvih naznaka moje ženstvenosti. Naučena sam da ih ponosno nosim, da su one moje… Samo moje! Nisam naučena da trpim, ali jesam da ćutim… To su potpuno različite dimenzije, iako ti to ne razumiješ! Naučena sam da ćutim nekad kad volim, kad golim rukama čupam trnje proklijalo u duši, da ćutim mudro a ne ostanem nedorečena… Ne da ćutim jer sam žena! Nego ljudsko biće koje je naučeno da nekad tišina biva rječitija od bilo koje semantički višestruko obojene riječi. Naučena sam da poznajem ali i poštujem granice, da čitam dušu iza zlih pogleda, da tražim dobro iako ga ni u naznakama nema. I kad smo kod trpljenja, naučena sam da se strpim. Moje porijeklo nije francusko, nije ni rusko, nisam imala dadilje, nisam imala tutore, poseban individualni pristup privatne škole… Ali sam odgajana kako to Ruso kaže… ODGAJANA Nekad bez dovoljno trnja za vrijeme bez stida, bez granica, bez osnovnih ljudskih potreba. Koliko Konvencija je potrebno danas da bi mi odgajali sebe, svoju djecu, svijet? U kom smo trenutku, tražeći je, demokratiju pretvorili u totalitarizam? Kada je postala apstrakcija?
**** Kuda ideš? Shvataš li da raskrsnice više ne postoje. Put je uvijek isti, Pod istim zastavama i istim fanfarama praćen. Isti su svjetionici i danas, gore jednako, ali tebe neće obasjati… Možda i hoće nekad, kad ti crvi pojedu svaku kost i kad postaneš obična strvina Samo meni mirisna Kuda ideš? Takvi kao ti nisu poželjni jer previše hoće. Prometejski stomak samo bode oči vranama koje ga čupaju. Ne, ne govorim ti o famoznom motivu genija koji se ne uklapa U život, u prostor, u vrijeme… Niti da si ti kriv, ona što te je rodila ili ko drugi Nije ni On kriv, Niti vrane koje navlače perje pauna. To je samo neki tok, kružni tok Onaj koji isti dozvoljava istovremeni poj crnih i bijelih zvona. Onaj isti uroboros koji jede sopstveni rep. Molim te, ne pominji mi to možda, zvuči smiješno… Šta imamo od nekog možda… biće… valjda… I kuda ideš, na neki peron koji si već prije posjetio a gdje su zaboravili da ti kažu „Voz za vas danas ne ide.“ Isti onaj na koji čekaš da se ukrcaš, A u koji nikad da staneš. Kažu nije on za tebe. Onaj isti koji jeste za tvog druga, Onog što kaže da najviše voli Viktora „Nuga“. Dragi, voz je mnogoznačna riječ. Najviše mi se kod nje dopadalo kretanje ili nestizanje.
**** Mislim mila moja Noću se plašim Da nekad neću znati da pričam Da neću znati da kažem i iskažem ono što ti budeš Htjela Trebala Da će mi čula, mila moja, Biti slaba, nedovoljna, Moj jezik nijem. I ne! Ne želim te osuditi na ono: Vidjećeš samo zdravo bila! Ne želim da iščekuješ neko sjutra Ono za pojašnjenje, razumijevanje. Samo … Eto negdje daleko, u dubini Bojim se da ćeš biti suviše krhka Za sve vjetrove, Da ćeš biti suviše nespremna Za sve talase, A znam da nisam kadra Biti ni jedro Još manje pramac Ja bih… Samo bih željela te naučiti plivati, Letjeti… Broditi… A mogu li?
***
NA PERONU PROKLETIH DUŠA (Šarlu Bodleru)
Univerzum gori Raspolućena pomorandža Vatra vaskrsava duh pjesnika koji Leti Uzdiže se Probija Utire stazu ka iskonskom pročišćenju Natrag Vagnere ! Tvoji tonovi ližu trotoare još vrele od podnevne Mučnine Čekamo… Čekaju nas… Vozovi pakla il raja… Svejedno ! Goja slika bronzana ogledala na kojima riktus drhti na licu djeteta Dalijevi satovi se tope Duh Gospodar počinje svoj čas anatomije Secira kristalno sjećanje Porađa misao obavijenu tamjanom ili ništavilom… Svejedno ! Nema suza, vrata su otvorena Gospodu ili Satani, svejedno… Molitva treperi na ivici limbova Uroburos nepokretan, ujed je fatalan na peronu prokletih duša.
– iz poetskog rukopisa –
____________________________________________
MILICA RADOJIČIĆ rođena je u Nikšiću, gdje je završila osnovnu školu, a zatim i Gimnaziju „Stojan Cerović“ (jezički smjer). Diplomirala je 2011. godine na Studijskom programu za francuski jezik i književnost na Filozofskom fakultetu u Nikšiću kao jedan od najboljih studenata sa prosječnom ocjenom A (9.93). U maju 2017. godine magistrirala je na Filološkom fakultetu u Nikšiću na francuskom jeziku odbranivši master tezu pod nazivom Les catégories du comique dans l’œuvre de Proust selon la catégorisation de Bergson (Tipovi komike u Prustovom djelu prema kategorizaciji Anri Bergsona). Rad je odbranjen u komentorstvu doc. dr Spomenke Delibašić (Filološki fakultet Nikšić) i prof. dr Žan-Žak Tatena, doctor honoris causa Univerziteta Crne Gore (Fakultet François Rablé – Tur, Francuska). U toku master studija istakla se pisanjem komparativnih tekstova francuske i domaće književnosti. Dobitnica je više nagrada i stipendija Univerziteta Crne Gore, Ministarstva prosvjete Crne Gore i Opštine Nikšić. Kao jedan od najboljih studenata na Studijskom programu za francuski jezik i književnost 2011. godine bila je dobitnica stipendije ZAMTES-a koja je podrazumijevala dvonedjeljni boravak u školi „LSF“ u Monpeljeu, Francuska, gdje je stekla međunarodni sertifikat iz francuskog jezika nivo C1. Pisanjem proze i poezije bavi se još od srednje škole. Objavljivana je u više časopisa i zbornika posvećenih mladim pjesnicima. Bila je i finalista prestižne manifestacije „Ratkovićeve večeri poezije“. Nagrađivana. Recenzent i lektor je zbornika radova „Mozaik“, mladih nikšićkih pjesnika KK „Poenta poetika“. Član je Udruženja crnogorskih pisaca za djecu i mlade. Objavila je zbirku poezije za djecu „Vrteška čuda“ u koautorstvu sa mr Goranom Radojičićem. Bila je angažovana kao profesor francuskog jezika i književnosti u JU OŠ „Olga Golović“, bila je saradnik i project manager na više projekata Evropskog fonda u toku rada u NVO „Preporod“, kao i u IPC Tehnopolis Nikšić iz različitih oblasti. Učesnik više seminara psihološko-pedagoškog tipa kako i iz oblasti prevencije bolesti zavisnosti i vršnjačkog nasilja. Višegodišnji saradnik i predavač u školi jezika „Polyglot“, kao i tumač za francuski jezik u Sudu za prekršaje u Nikšiću. Saradnik je Ispitnog centra Crne Gore za potrebe ocjenjivanja PISA testova, bila je saradnik u nastavi Studijskog programa za francuski jezik i književnost Filološkog fakulteta UCG. Trenutno je zaposlena u EC Brain O Brain kao edukator i menadžer.
Slažem naučne postulate na kamaru, obrađujem ih polovne i cenkam se za njihov akademizam. Diplomski, master, doktorat, u zanosu prodirem u najdublje tajne napaćenih naučnika koji su pisali šifrovano, Raskopčavam Sfinginu bluzu, otvaram joj zagonetnu lobanju promućurnim zapažanjima i empirijskim citatima, ja sam Da Vinči ovog ispitnog roka. Pronašao sam nit, auru sam oplodio britkim logičkim komparacijama, moja rečenica postaje institucija, živi spomenik, ovog vremena, istorija sadašnjosti i budućnosti. Ne može me zaustaviti ni solarna oluja niti komšinica koja maltretira muža, moje dileme same vode dijalog, nacepkao sam nove ideje kao panjeve hrasta, apsolutno sam prisutan, stoprocentno sam u materiji, razdvojio sam biće od bitka, svrhu od svrsishodnosti, staru kreku od starog akumulat….! Staru antičku teoriju od novog futurističkog motor… Odzvanjaj ulicom, zanemariću. Toku misli, ne odlutaj na najlon, na buvlju pijacu. Skoncentriši se na reči od kojih bi trebalo da živiš… Od kojih ćeš da živiš ko gospodin… “Kupujem stare kreke, stare akumulatore i stare motore!” Kupujem stare akumulatore Ceo život kruži oko moje kuće, stare kreke, i u mojoj podsvesti, i stare motore, ova rečenica. Nemam kreke…
I Onore de Balzak je pravio pauze, nije samo ispijao 50 kafa i zavijao duvan. Iks, ipsilon sajtovi, melem za nagon, oh, ti, brineto u srebrnim halterima, oblij me energijom za iduće intelektualne borbe materijalizuj mi testosteron u književno mastilo. oboji malo estrogenom. Ulaziš u prodavnicu… naručuješ kreku, kremu, kreku! “Stari akumulatori, stare krek…!”
Proklete megafondžije! Glasnici impotencije! Nemam kreku, ne znam ni šta je kreka! Ceo svet me mrzi zato što sam Srbin zbog takvih švercera i šanera! Kad odem u Španiju na more, svi me gledaju sumnjičavo Ti nikad nisi bio u Španiji. Jesam jednom! To je bila Bugarska! Bugarska kreka, bugarska šofer šajbna, Bugarski putujući cirkus, valjanje knjiga, valjanje plagijata za gospodu, za ministre! Pronašao sam nit, auru sam oplodio.
Ne možeš živeti od reči. Postani trgovac, praktičan čovek. Unovči svoje postojanje. Prodajem stare naučne radove, stare pesme i stare diplome!
***
ARIJADNIN BICIKL
Prebaci šal preko ramena. Na zavejanom obrazu je suza, suza se ne prepoznaje.
Umij se na drugom potoku, sve što te jede tu je, soba pored je toplija.
Zamisao kao pijani ogrtači poletna je. E ako su je ispile žedne hijene i otrove neka su prenele!
,,Što ti imaš srce ko more? Jesi li bolestan? Ponudi mi da ga ispijem, ne sebiči se. Dođi da mi vidiš žeđ!”
Tražim klupko i bicikl, namiguju mi Minotaurove zveri da je kod tebe. Srce ne dam, ne može.
,,Ti čuješ kako vetrom krve lomljive tvoje verande, nisi mi se naspavao momče…”
Ona ne vidi da svetli kao jezerca umorna; ne mrači šumu i zoru što te vedre.
,,Hoću more tvoje, moje sam isušila!”
Slano je i hladno je, šta će ti, ni meni ne treba.
Škrinju sam otvorio, iscepao svoje rukotvorine. Isto nećeš da uradiš. Ako je potok srebrniji od snega kojeg nikad nismo videli; ako je soba topla kao srce u konja, talas ti zalud šaljem.
,,More je meni majka, ono kao da me je rodilo i dojilo na pozornici od talasa. More mi je majka.”
Svetliš kao jezerca umorna.
Bicikl mi provozaj, radostan ću biti ne sviraj, zvono ne radi, čuću i bez zvona.
,,Vozaćeš me na korpici. Volim korpicu, ne volim šipku, nisam volela ni da plešem na njoj. Jezero bistro hrabri me! A ako odeš, ohladićeš mi postelje, veliki si čovek… Volim kad mi je toplo ovde, umornoj.”
***
KADA POČNE NUKLEARNI RAT
poštuj starije dete, slušaj baku prevejanu, tri okupacije izgurala na nogama, uželela se bele kafe i nuklearnog dvoboja
ne plaćaj lajf kouča na instagramu, on je proročica bez ideje o budućnosti, baka će ti prezreti nečovečne bitange koje atakuju na tvoj identitet očuvan vekovima
i kad se zagusti nebo uranijumom drž’ se svojih porodičnih vrednosti, batali šta ti piše u inostranim knjigama, dobri su oni sine, ali su katolici!
srećan, budi dobar čovek, ne druži se s ciganima, tvoja baka vazda dobra domaćica bila, narkomana i pedera u kuću nije primila;
čuvaj svoj dom golube, nema povlačenja pred atomskim dostavljačima iz torpeda kanala dunav-tisa-dunav – kad izrone presvučeni u neuhranjene delfine, ponudi im besplatan prevoz na modernim aplikacijama, bombe parkiraj kod burazera u garažu, nek’ se krčka!
ako dođu stranački botovi da ti traže obraz, ti slaži da si nem, ne rasipaj ponos zalud…
ne zameraj se zakonu dok ga nema, sve dok beskućnik prljavi ne spava ispred tvoje kapije – ako ga i vidiš, ćušni ga po stopalima, nek na vreme zna kuda vodi dalje od granja put, ako sutra dođu sankcije i nestanak struje ljut, umesto nedostupne drvene cepanice preseci komšijske cevanice, nacepkaj ih za ogrev, ti susedi ti ionako dobro ne misle, gamad došljačka iz pripizdine! i ako hrane ponestane, nije sramota biti ljudožder. kad se borba za vodu otpočne zatrpaj bunar jalovinom, za svaki slučaj;
uči školu čedo, vidiš kako kolegin sin završava kurseve developera, programira on online cloud za vatreno oružje dizajnirano iz igrica
kada počne nuklearni rat
sazidaj sebi sklonište u javaskript kodovima, ne puštaj ni druga ni mačka da ti galame pod zemljom, otuđeni, neustrašivi! rokni ga sekirom sinko, to ti i nije bio drug!
pomoli se bogu pred spavanje, on će ti pomoći, gledaj kako živi baba kao zemlja stamena.
***
ŠABAČKI VAŠAR
Ako pođeš u bilo koju kulturnu prestonicu, a ako ta bilo koja kulturna prestonica bude, recimo, Šabac. Doći ćeš na Šabački vašar u bare i blato, u gužvu sa džeparošima, jedan je greškom svezan za tezgu kanapom od strane putnika-trgovaca; policija ako se uputi na mesto gde je potrebno, recimo na Šabački vašar, odrešiće ga, i staviti mu lisice ko gospodinu! Možeš kupiti bojler, burmu verenici ako je imaš, a i ako je nemaš – pedeset dinara je. Može četrdeset? Može četrdeset. Sabrana dela Turgenjeva, kulturno tezgarenje!
Prosjak će šetati mečku, deca će jahati ponija, a starci dodirivati pevače i pevačice masnim rukama. Pevačica može biti uticajna estradna umetnica ako se pošla da se kulturno vozdigne, a to vozdizanje bude recimo Šabački vašar.
Šabac je balkanski grad svetlosti koji je inspirisao Midnight in Paris halucinogene susrete sa Hemingvejem i ostalim kafanskim probisvetima. Šabac voli Pariz više nego što je Pariz njega voleo. Ti si naš kapiten, Vudi Alene.
Sve što zaradiš, to i potrošiš sve što potrošiš toliko i zaradiš, jer uvek sebi piće naplatiš.
Slušaćeš na slikama prvi klavir, videćeš na slikama prvu predstavu i Cicvariće ćeš na slikama čuti, i čiviju knezu ćeš u slikama polomiti, samo se uputi ako si već negde pošao.
***
MOTIVACIONO PISMO
Uredno sam počešljan, istanjio sam mustaće, skratio sam nokte, čak i na nogama, Osladio kožu sapunom od lavande.
Ekološki sam osvešćen.
Kičmu držim uspravno i dok vežem pertle, hodam kao arhanđel uspravno i podignutih obrva… hoću reći da sam stabilna jedna ličnost.
Stisnem ruku junački prilikom upoznavanja što govori o mom snažnom karakteru. Otvoren sam za prijateljski kružok uspešnih karakternih karijerista.
Uspešan sam u… pozitivnoj psihologiji.
Vredan sam i požrtvovan za kolektiv, trenirao sam fudbal deset godina, znam kako je gubiti sa deset prema nula, a da me ne bude velika sramota. Kada sam bio kapiten, umeli smo da pobeđujemo.
Nije mi problem da radim prekovremeno, nije mi poteškoća da rmbačim vikendom, mogu šefu točiti čajeve i nitro kafu, ja volim nitro kafu, ja volim čajeve, ja jednostavno volim da radim, primate me u zajednicu.
Persiram svojim vršnjacima i mladim uspešnim individuama! Oblačim kravatu i kad prodajem šibice; učim nove veštine svakog slobodnog minuta; japanski razumem dovoljno; pratim modu.
Nisam vam u prilogu poslao motivaciono pismo, nisam išao na kurs za pisanje CV-a, neću ići na koorporativne žurke – ne znam da igram pikado, nemam instagram, ne koristim filtere, ne jedem avokado u sojinom mleku posoljeno zrnom havajskog praha.
Ne ponašam se ugledno, pijem pivo iz flaše, pričam podmašćene viceve smejem se ko pećina neprijatno mi je kad se zaposleni smeška kao da je rodio novu državu pokraj mora; želim samo da pokupim novac da ga potrošim ko kad ga nemam, neću ga uložiti u svoje usavršavanje! Hoću vaše šuške da ih povraćam sa srčom, hoću tvoje šuške da kupim riblju paštetu i da je mažem na ‘lebac dok psujem radni kolektiv i da sanjam kada ću nekad na japanskom izgovoriti – sajonara, pizda ti materina!
____________________________________________
NENAD IGNJATOVIĆ rođen je u Šapcu 1993. godine. Završio master studije komparativne književnosti u Novom Sadu. Osvojio državno prvenstvo u slem poeziji Pinero 2018. godine. Iste godine na Evropskom slem šampionatu u Budimpešti obezbedio ulazak u finale i superfinale među prvih 6 slemera Evrope. Na konkursu Udruženja dramskih pisaca Srbije osvojio je drugo mesto, a na konkursu edicije Prvenac (SKC Kragujevac) je bio prvonagrađen i to mu je omogućilo da objavi dramu ,,Ukopnici” zajedno sa 27 pesama koje su pisali likovi iz drame. Objavljivan u zbornicima: Kiprijanov kladenac, Tebi u lice (prvi zbornik slem poezije), Indeks 21, Poezija narodu – u kojem je učestvovao u uređivačkom radu. Jedna pesma je prevedena na makedonski i objavljena u časopisu Sovremenost. Zajedno sa Lazarom Čurčićem snimio je poetsko-muzički album ,,Maline”.
Bilo je treće veče bombardovanja i već smo se istrenirale na koji krevet i sa kim ćemo leći u mračnom podrumu bolnice. Čim smo čule prodorne zvižduke popodnevne sirene koji su opominjali na opasnost od bombardovanja grada, izašle smo iz soba u kojima smo bile smeštene i spustile se niz stepenice u dugom, jednoličnom i tihom redu trudnica, koji je, kada bi se posmatrao s gornjeg sprata, ličio na uvijeno telo nekog debelog i tromog gmizavca. Hodale smo kao mesečari, prateći jedna drugu pognutih glava, korak po korak, utonule u misli na naše kuće, u kojima smo ostavile porodice i svakodnevice sa uobičajenim teškoćama i smetnjama, koje su nam sada izgledale tako slatke i drage, budeći nam čežnju da im se vratimo što je pre moguće.
Podrum je zapravo bio prostrano podzemlje, hladno i mračno, nedefinisano ijednom pregradom osim četiri široka cementna stuba na sredini, čija unutrašnjost je predstavljala četvrtast prazan i neiskorišćen prostor. U dve paralelne linije, iza stubova, bili su poređani bolnički kreveti u koje su se spuštala naša tela, dvoje po dvoje, leđima jedna ka drugoj, tako da ostavimo prostora za nadute stomake, s po jednom rukom pruženom izvan kreveta za infuziju eventualne terapije, ako bi se ukazala potreba. S jedne strane bile smo mi, Albanke, dok su s druge strane, prekoputa nas, ležale trudnice srpske nacionalnosti, često samo po jedna na krevetu, ionako uskom i predviđenom za jednu osobu, pošto ih je bilo manje od nas. Levo od ulaza u podrum stajala su dva radna stola s neophodnom opremom za neku hitnu intervenciju. Zdesna, od sredine naviše, sve do spoja s tavanicom podruma, bili su gvozdeni prozori koji su pristajali nemalterisanim zidovima i sa kojih se čulo stalno zastrašujuće zviždanje. Tri prastare bolničke posteljine, bačene preko prozora i spojene jedna za drugu metalnim kopčama, iako su prekrivale prašinu i paučinu iznutra, zajedno sa svetlošću koja se nije smela videti spolja, nisu uspevale da zaustave opori miris urina i postkoitalni vonj pasa koji su se, pre nego što je počeo rat, obično sklanjali tu, uz ivicu zida.
„Dobićemo upalu pluća!“, prošaputala mi je drugarica iz sobe, okrenuta od mene leđima, tako da je njen glas bolje mogla da čuje pacijentkinja s drugog kreveta, okrenuta prema njoj glavom, nego što sam mogla da je čujem ja.
„Bolje upala pluća nego da umremo!“, odvratila joj je brže-bolje drugarica prekoputa, ne znajući da li ju je to utešilo ili ju je još više prestravilo.
„Žao mi je, ali je vanredno stanje. Nadamo se da neće dugo potrajati“, rekao je doktor iz vizite.
Redovi kreveta, spontano podeljenih po nacionalnosti, sledstveno su podelili i medicinsko osoblje bolnice. Tamo odakle su dolazila pitanja, žalbe i molbe na srpskom jeziku, tamo su upućivani i odgovori, saveti, uputstva i preporuke odgovarajućih stručnjaka na tom jeziku. Tako se ostatak osoblja, koji je govorio albanski, okrenuo na drugu stranu, da namiri potrebe albanskih pacijentkinja.
Čim je prestao prvi metež oko zauzimanja mesta, uz dugotrajno škripanje kreveta, praćeno gromoglasnim plačem žena, buka glasova i užurbanih koraka na ulazu učinila je da sve počne ispočetka. Nijedna od nas nije mogla da miruje, pošto su se one sposobnije napola pridigle da bolje vide.
U četvrtastom prostoru između stubova namah se smestio krevet s mladom pacijentkinjom, koji su gurale bolničke sestre, sa svom potrebnom opremom. Nakon njih, istovremeno su stigle i dve lekarske ekipe, obeju nacionalnosti, koje su brzo krenule sa opštim spoljašnjim pregledom stomaka, proverom očiju, jezika, temperature, pa sve do analiza krvi, oko kojih su se okupili svi lekari iz obe grupe.
Za sve to vreme, pacijentkinja, mlada žena kojoj je ovo morala biti prva trudnoća, grčila se u agoniji od strašnih bolova koji su je terali da se okreće čas na jednu, čas na drugu stranu, a katkad je i dizali u sedeći položaj, da bi je opet zatim iscrpljenu oborili na krevet. Za razliku od drugih na koje smo navikli, njeni vapaji nisu bili ni shvaćeni, niti su se čuli artikulisano, iako su bili toliko uznemirujući da su ostavljali utisak kako dolaze iz najdubljih ponora duše. Dva plava oka, iz koja su izbijali strah i užasnuće svaki put kada bi se otvorila i brzo skliznula preko lica unaokolo, preklinjala su za pomoć. Duga smeđa kosa bila joj je razbacana po licu, katkad joj prekrivajući oči, a katkad usta, dok ona nije imala snage ni da pomeri ruke i skloni je odatle.
„Jadnica, gluvonema je!“, prišla je blizu nas da nam prošaputa sestra Drita.
Sada nam se činilo kao da smo odjednom razumele jezik njenih vapaja. Mora da je isto osetio i red srpskih pacijentkinja prekoputa nas, jer su i one počele da je gledaju drugim očima, sa izrazima lica na kojima se očitavalo sažaljenje, tihe molitve i samilost.
„Ne zna se koje je nacionalnosti. Čak joj ne znamo ni ime. Ne znamo da li ju je neko doveo i ostavio kod vrata bolnice, gde smo je našli ovako iscrpljenu kao što je vidite, ili je došla sama. Ništa!“, objašnjavala je dalje sestra Drita.
Činilo se kao da su i zidovi podruma sada slušali novu pacijentkinju. Ni najmanjeg zvuka, niti piska ni od jedne od nas, koje smo do tada s mukom otimale jecaje jedna drugoj. Čak su i naši bolovi u nama zaćutali, udubljeni u strepnju oko nove brige za pridošlicu.
„Definitivno moramo da operišemo!“, rekao je tiho doktor Vlado, jedini hirurg Srbin koji je nedavno došao u bolnicu.
„I ja tako mislim. Čak hitno. Ne vidim drugo rešenje“, pridružio mu se doktor Agron, njegov vršnjak.
„Idemo onda. Da više ne rizikujemo. Uzećemo njene podatke posle, kada sve prođe i kad bude mogla da piše, ako zna da piše“, rekao je najstariji među njima, doktor Redža.
„Za trideset minuta završava se policijski čas i moći ćemo da uključimo svetla i počnemo. Moramo biti spremni“, dodao je, gledajući svoj ručni sat.
Nakon pola sata i mi bismo izašle iz podruma i, isto kao što smo sišle, polako i tromo, popele bismo se jedna za drugom u naše sobe, još umornije, još tromije. Do tada, nijednog trenutka nismo skidale pogled s nove pacijentkinje. To je bila tačka koja nas je sve povezivala. Središte u kome su se prizemljivali i spajali svi naši bolovi, strahovi, brige i nade. Ta gluvonema žena, koja niti je govorila niti je čula, ali koju smo mi čule i razumele, sve to je bio naš zajednički jezik. To su bile naše sličnosti. Ona je bila mi i mi smo bile ona.
Ustala sam iz kreveta i prišla joj. Polako, da joj ne pokvarim tako potreban san u tih malo trenutaka, sklonila sam joj oznojenu kosu sa očiju i uzela je za ruku. Sestra Srpkinja, koja se starala o ruci za infuziju, nasmešila se odobravajući. Ženini prsti bili su beli i dugački. Nokti premazani crvenom bojom, čiji je najveći deo davno otpao, naveli su me da je zamislim mirnu, srećnu, kako sedi negde u svojoj kući, pored muža.
Kada je sve bilo spremno i kada je sestra došla da odvede pridošlicu u operacionu salu, sve smo bile skupa na nogama oko nje. Pozdravljale smo se i bodrile je svaka koliko je znala i kako je mogla. Izmešali su se jezici, reči, zagrljaji, i stopili se u jedno zajedničko.
Stepenicama smo se pele s mislima tamo, u operacionoj sali, gde je žena koju smo tek upoznali na najbožanstveniji način otelovljavala svoju ljubav i žrtvu za budućnost.
„Jeste li čule šta je nova pacijentkinja?“ pitala je sutradan sestra Drita, čim je ušla u podrum bolnice.
„Da“, požurila sam da odgovorim pre nego što nastavi dalje.
„Ona je MAJKA!“
– s albanskog preveo Đorđe Božović –
_____________________________________________
ALBINA IDRIZI (1966.) studirala je albanski jezik i književnost na Univerzitetu u Prištini. Od 2014. godine članica je predsedništva Udruženja pisaca Kosova, a od 2018. do 2022. godine vrši dužnost potpredsednice Udruženja. Objavila je tri zbirke poezije, jednu zbirku priča i tri romana. Njen roman „Hijet e kullave“ (2009.) preveden je na rumunski. Za roman „Përsëri mars“ (2019.) dobila je nagradu Anton Pashku za najbolji prozni rad. Živi u Gnjilanu.
***
SHURDHMEMECJA
Ishte nata e tretë e bombardimeve dhe tashmë kishim mësuar shtratin ku dhe me kë do të shtriheshim në bodrumin e errët të spitalit. Sapo dëgjuam fishkëllimën e thekshme të sirenës së pasdites që lajmëronte rrezikun e bombardimit të qytetit, dolëm nga dhomat ku qemë vendosur dhe zbritëm shkallët në radhë të gjatë, të njëtrajtshme e të heshtur të grave shtatzëna, i cili kur vështrohej nga kati më i lartë ngjante me trupin e përdredhur të një zvarraniku të majmë e të plogësht. Ecnim si somnambulë duke ndjekur njëra-tjetrën me sytë përdhe në hapin e radhës dhe mendjen te shtëpitë tona ku kishim lënë familjet dhe përditshëritë me rropatjet e bezditë e zakonshme që tani ngjanin aq të ëmbla e të dashura duke na joshur shpresën për t’iu kthyer sa më parë të ishte e mundur.
Në të vërtetë, bdrumi qe një nëndhesë e gjerë, e ftohtë dhe e errët, e padefinuar me asnjë ndarje përveç katër shtyllave të gjera çimentoje në mes të tij, brendia e të cilave bënte një hapësirë katrore boshe e të pashfrytëzuar. Në dy paralele, pas shtyllave, qenë vendosur shtretërit e spitalit ku paloseshin trupat tanë dy e nga dy, shpinë pas shpine në mënyrë që t’i linim vend barkut të fryrë, me nga një krah të zgjatur jashtë shtratit për injektimin e terapisë së rastit nëse paraqitej nevoja. Nga njëra anë ishim ne, shqiptaret, kurse nga ana tjetër, përballë nesh, shtriheshin shtatzënat e kombësisë serbe, shpesh vetëm nga një në shtratin edhe ashtu të ngushtë të paraparë për një person, meqë ishin më pak se ne. Në të majtën e hyrjes së bodrumit gjendeshin dy tavolina pune me pajisjet e nevojshme për ndonjë ndërhyrje të shpejtë. Ndërkaq, në të djathtë, nga mesi e lart, ngjitur me tavanin e bodrumit ishin dritaret e hekurta që u shkonin për shtati mureve të pasuvatuara e nga të cilat dëgjohej vazhdimisht një fishkëllimë ngjethëse. Tri batanije të stërvjetruara të spitalit, hedhur mbi dritare ngjitur njëra me tjetrën në kapëse metali, të cilat ndonëse mbulonin pluhurin dhe merimangat nga brenda bashkë me dritën që nuk duhej parë nga jashtë, nuk arrinin të ndalonin erën e athët të përmjerrjeve as duhmën postkoitale të qenve të rrugës që, para se të niste lufta, kishin zakon të strehoheshin përskaj murit.
– Kemi për të marrë plevit! – më pëshpëriti shoqja e dhomës nga passhpina ime, zëri i së cilës më mirë dëgjohej nga pacientja e shtratit tjetër, e kthyer me kokë kah ajo, se sa nga unë.
– Më mirë plevit se të vdesim! – ia ktheu shpejt e shpejt shoqja përballë pa e ditur nëse po i jepte zemër apo po e tmerronte më shumë.
– Më vjen shumë keq, por është gjendje e jashtëzakonshme. Të shpresojmë të mos zgjasë. – tha mjeku i vizitës.
Rreshtat e shtretërve të ndarë vetiu sipas kombësisë, rrejdhimisht ndanë edhe ekipin mjekësor të spitalit. Andej nga vinin pyetjet, ankimet, e kërkesat në gjuhën serbe, andej drejtoheshin përgjigjet, këshillat, udhëzimet e sugjerimet nga përkatësit profesionalë në këtë gjuhë. Kështu, pjesa tjetër e ekipit që fliste shqip kthehej anash të plotësonte nevojat e pacienteve shqiptare.
Sapo pushoi trazimi i parë i zënies së vendeve me kuisjet stërzgjatëse të shtretërve shoqëruar nga ofshamat gjëmuese të grave, një zhurmë zërash e hapash të shpejtë në hyrje bënë që të niste gjithçka nga fillimi. Asnjëra nga ne nuk u durua pa lëvizur, teksa ato më të shëndetshmet u ngritën përgjysmë të shihnin më mirë.
Në hapësirën katrore mes shtyllave, sakaq zuri vend një shtrat me një paciente të re, i shtyrë nga motrat e spitalit me të gjitha pajisjet e duhura përreth. Pas tyre, dy ekipet mjekësore të të dyja kombësive arritën njëherësh dhe me të shpejtë nisën nga kontrollet e përgjithshme sipërfaqësore të barkut, syve, gjuhës, temperaturës, deri tek analizat e gjakut të cilat mblodhën kokë më kokë mjekët e të dyja grupeve.
Gjatë gjithë kësaj kohe, pacientja, një grua e re e cila duhej ta kishte shtatzaninë e parë, përpëlitej në agoni nga dhimbje të tmerrshme që sa e bënin të kthehej në njërin krah sa në tjetrin, e herë-herë e zgjonin ulur për t’u përplasur sërish e dërrmuar në shtrat. Përkundër të tjerave me të cilat ishim mësuar, ofshamat e saj nuk kuptoheshin as dëgjoheshin të artikuluara, ani se ishin shumë më tronditëse sa të linin përshtypjen se vinin nga honet më të thella të shpirtit. Dy sy të kaltër që derdhnin frikë e llahtar sa herë hapeshin dhe rrëshqisnin shpejt e shpejt nëpër fytyrat përreth përgjëronin për ndihmë. Flokët e gjatë ngjyrë gështenje shpupuriseshin nëpër fytyrë duke i zënë herë sytë e herë gojën dhe ajo as që kishte forcë të lëvizte duart e t’i largonte që andej.
– E gjora, është shurdhmemece! – u skajua afër nesh të npëshpëriste motra Dritë.
Tani na u duk sikur përnjëherë kuptuam gjuhën e ofshamave të saj. Njësoj duhej të kishin ndier edhe radha e pacienteve serbe pëballë nesh, sepse edhe ato nisën ta shikonin me të tjerë sy në fytyrat që shprehnin keqardhje, lutje të heshtura e dashamirësi.
– Nuk dihet çfarë kombësie ka. Madje, nuk dimë as emrin e saj. Nuk dimë nëse e solli dikush dhe e la pranë dyerve të spitalit ku e gjetëm të molisur njësoj siç po e shihni, apo erdhi vetë. Asgjë! – sqaroi më tej motra Dritë.
Ngjante sikur edhe muret e bodrumit mbanin vesh kah pacientja e re. Asnjë zhurmë, asnjë pipëtimë nga asnjëra prej nesh që gjer atëherë mezi zaptonim ofshamat e njëra-tjetrës. Kishin heshtur edhe dhimbjet tona në ne, të përfshira në ankthin e shqetësimit të ri për të sapoardhurën.
– Duhet ta operojmë, patjetër! – foli me zë të ulët doktor Vlado, kirurg i vetëm serb i ardhur së voni në spital.
– Ashtu mendoj edhe unë. Madje, urgjentisht. Nuk shoh ndonjë zgjidhje tjetër. – iu bashkua doktor Agroni, i një moshe me të.
– Shkojmë, pra. Të mos rrezikojmë më gjatë. Të dhënat i marrim më pas, kur të kalojë e gjitha dhe pacientja mund të shkruajë nëse di të shkruajë. – tha më i vjetri prej tyre, doktor Rexha.
– Për tridhjetë minuta mbaron ora policore dhe mund të ndezim dritat e të fillojmë. Duhet të jemi gati. – shtoi ai duke shikuar orën e dorës.
Pas gjysmë ore edhe ne do të largoheshim nga bodrumi dhe ashtu siç kishim zbritur, ngadalë e plogësht, do të ngjiteshim njëra pas tjetrës nëpër dhomat tona, edhe më të lodhura, edhe më të plogështa. Gjer atëherë, nuk ia shqitëm sytë për asnjë çast pacientes së re. Ishte pika që na lidhte të gjithave. Midisi ku zbarkonin e përputheshin dhimbjet, frikërat, shqetësimet dhe shpresat tona. Shurdhmemecja që as fliste as dëgjonte, por e dëgjonim dhe e kuptonim ne, sepse ishte gjuha jonë universale. Ishte të gjitha ngjashmëritë tona bashkë. Ajo ishte ne dhe ne ishim ajo.
U ngrita nga shtrati dhe iu afrova. Ngadalë, të mos i prishja dremitjen aq të nevojshme të atyre pak çasteve, ia largova flokët e djersitur nga sytë dhe ia mbajta dorën. Motra serbe e cila kujdesej për infuzionin e krahut, buzëqeshi me miratim. Kishte gishtërinj të bardhë e të gjatë. Thonjtë e lyer në ngjyrë të kuqe pjesa më e madhe e të cilëve ishte gërvishur kaherë, më nxitën ta imagjinoja të qetë, të lumtur, ulur diku në shtëpinë e saj pranë të shoqit.
Kur gjithçka ishte gati dhe motra erdhi ta merrte të saposjellurën për ta shpënë në sallën e operacionit, ne ishim të gjitha tok në këmbë përreth saj. U përshëndetëm e i dhamë kurajo secila si diti e si mundi. U përzien gjuhët, fjalët, përqafimet, e u shkrinë në një të përbashkët.
Shkallët i ngjitëm me mendjen atje, te salla e operacionit, ku gruaja që sapo njohëm po mishëronte në mënyrën më hyjnore dashurinë dhe sakrificën e saj për të ardhmen.
– E morët vesh kush ishte pacientja e re? – pyeti të nesërmen motra Dritë, sapo hyri në bodrumin e spitalit.
– Po, – u nguta të përgjigjem para se të vazhdonte më tej.
– Ishte NËNË!
________________________________________________
ALBINA IDRIZI (1966) u diplomua për Letërsi dhe gjuhë shqipe në Prishtinë. Nga viti 2014 ishte anëtare e kryesisë e Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës, ndërsa prej vitit 2018 deri në vitin 2022 nënkryetare e saj. Ka botuar tri përmbledhje me poezi, dy romane dhe një përmbledhje me tregime. Për romanin Përsëri mars fitoi çmimin vjetor “Anton Pashku” për veprën më të mirë në prozë.
Stajao sam te kipuće večeri na ćošku Vrazove i Trga svetog Vida. Dok se dimilo iz mene od jeftinih cigareta, imao sam osjećaj da se ustvari pretvaram u paru. I ne samo od znoja i ljetnog zraka, nego sam ispario sav čekajući nju. Tko normalan stoji glumeći semafor, iako je sasvim jasno da je nema, kao što je nije bilo ni prije točno 47 minuta?
Dok sam još mogao pokretati udove – jer je u toj prokletoj vrelini moje tijelo imalo osjećaj stotinu tona – odlučio sam prošetati niz pločnik. Čekam ju još tri minute i ni sekundu više.
Na samo nekoliko metara od mene strovalio se pijanac.
– Hej, ustani, znaš li gdje si? – pitam ga, a on mi skroz jasno veli da zna gdje ide, ali nema pojma kako do tamo doći. Dobro, znam ja.
Tri minute su ionako prošle, pa ga vodim njegovoj zgradi. Samo što smo se okrenuli, eto ti gospođice B kako izlazi iz dvorišta svoje nove mušterije, i to na glavna vrata, kao da ne zna da i noću netko gleda kroz prozor u tuđe dvorište. Ide i ona u našem pravcu.
Što smo dalje hodali, to smo više ljudi sretali. Skupili su se oko nas i mali Balog, koji traži kune jer nema za ogrjev, i lovokradica, i njegova konobarica. Kupili smo putem koga smo dohvatili: pedere, narkomane, kurve i luđake, sirotinju, ulične svirače, žicare i kockare. Čak i one koji nemaju Instagram.
Malo-pomalo bilo nas je tisuću.
Odjednom smo trčali goli ulicama i penjali se po neboderima, rastezali smo se kao guma i širili po cijelom gradu. Dok smo trčali, dizali smo mrtve, a onda smo se kao moj znoj krenuli isparavati uvis. Uskoro smo bili iznad atmosfere, naša su se tijela podizala silom moga duhanskoga dima, bilo nas je nebrojeno i više nisam znao jesmo li tijela ili prozračne čestice. Stvorili smo vrtlog nalik nekoj svemirskoj pijavici, probijali galaksije, a onda u nezaustavljivim eksplozijama bušili planete poput prstena. Bušili smo i bušili, postali smo kozmičko svrdlo, planeti su kao kuglice tako probušeni padali, a ja sam ih šakama hvatao i trpao u džep.
Kad je cigareti ugašena i zadnja iskra, moj dim je nestajao, a s njim se smanjivala i moja udaljenost od Zemlje. U bestežinskom stanju prolazio sam nazad istim putanjama sve dok nisam opet osjetio onu silu stotinu tona koja me u jednom trenu pribila na pločnik.
Iznad mene stajala je ona i gledala me kao da sam pao s Marsa.
– Onesvijestio si se od vrućine, pa sam te polila vodom iz bočice – izustila je napokon. – Žao mi je što kasnim, vlak je imao kvar – rekla je nonšalantno i s kose maknula satensku vrpcu kojom joj je bio vezan rep.
Mašio sam se za džep i iz njega izvadio pregršt sjajnih, svjetlucavih perlica, nanizao ih na tu vrpcu te joj stavio ogrlicu oko vrata.
______________________________________________
ISIDORA VUJOŠEVIĆ (rođ. 1982. u Varaždinu) profesionalna je lektorica i bivša novinarka koja je bijegom od društvenih mreža dobila višak vremena, pa ga troši između ostalog na pisanje kratkih priča za odrasle, ali i djecu. U vlastitom izdanju objavila je nekoliko digitalnih knjiga, fanzina i zinova.
na pločniku pred ulazom u kuću razbijene šalice bljeskaju i upozoravaju na oštrinu svojim rastrganim ustima
nebo se stisnulo uz tlo i bakine obraze dok je promatrala keramičko bojište
svi vojnici oboreni u dimu svi vojnici umrli skupocjeno izgnani iz ladice
držala je jedino do toga da se sestra i ja ne porežemo
iste te večeri oboje smo zaspali u njezinu krevetu
protegnuli se kao velike poderane rupe na pokrivačima
***
OVCE SE NE BROJE KAO ZUBI
ovce se ne broje kao zubi
one su hladne metalne kutijice u čijim trbusima zvecka kamenje neispavanosti
ovce su sjene i propuh
kad baka izvadi zubnu protezu volimo reći kako oponaša dječje tepanje
i ona se samo nasmije
***
DOBROTA
kopčicama hvatamo vršak jezika i vraćamo ih navlažene natrag u tvoju kosu
sitni metalni zubi oksidiraju i uvjeravaju nas kako oduvijek postojimo samo kao pretpostavke
kada ti iščupam tanak pramen stavim ga među prste a da ti to ne vidiš
stavim pred tebe
pogodi seko pogodi
stisnute šake i zavaravanje željom da se nešto pojavi u onoj praznoj
dobrotu čuvamo u mjehuru
banalnost odabira
tražiš točan odgovor križanjem očiju
plači manje ćeš pišati
***
BALONČIĆ OD SLINE
iscrpljuje me nesvjesno doticanje nadlaktica
dok svi zajedno sjedimo u jednom krugu i gušimo blizinu
sestra širi ljutnju u balončiću od sline i oči joj bubre
ljutnju je najbolje proširiti u balončiću od sline
***
DVIJE TOČKE
sestra i ja prekrivamo glavu bijelom majicom i vidimo boravak kao dvije točke kroz poderane rukave
iščekivanje prvog jutarnjeg glasa pucketa u parketu limeno šumi kroz cijevi nad prozorom
kad sve utrne čujemo jedno drugo kako dišemo
mislim da nismo dovoljno hrabri da pričamo o sreći
***
PSEĆA KUĆICA
djed svoju sijedu kosu skraćuje u plave paperjaste dlačice
svaki put mi priča istu priču o tome kako je kao dijete znao spavati vani sa svojim psom
dvorište se otopilo na rastegnuti veš kao pljesnivi uzorak
deblo na jednoj majici grane na drugoj
razmazane ptice na pamuku usklađuju disanje s vlagom
iznemogle padaju u metalnu zdjelicu s vodom
noge nikad nije uspio sasvim ugurati u drvenu kućicu
pa su samo stršale van kao otrgnute suhe grane
oči su mi pune pseće dlake izvijam se na stolcu
i njegova me zamuckivanja škakljaju pod trbuhom
***
PONOVNO PRIZIVANJE
pokušali smo se prisjetiti naših starih imena što su ostala zaglavljena u malenim teglama na dnu stare komode
negdje iza začina i suhog kruha
gledala si sa strane napetih ušiju i velikih očiju čekala riječi odobrenja tiha zvijer
ne možeš reći ono što želiš jer ja želim više želim izbaviti svoje ime
u međuprostoru sekunde ti si već ugrabila svoje
govori sad kažem ti govori!
_____________________________________________
NIKOLA SERDAR rođen je 2004. godine u Gospiću. Učenik je Škole primijenjene umjetnosti i dizajna u Zagrebu. Sudjelovao je na srednjoškolskim literarnim natječajima, dvostruki je dobitnik prve nagrade Goran za srednjoškolske pjesnike. Rukopis Kosa nam ne smije biti mokra pohvaljen je u sklopu nagrade Goran za mlade pjesnike 2023. godine. Njegove pjesme objavljene su u zborniku Rukopisi 45, zborniku Župančičeve frulice, zborniku literarnog natječaja Pisci i književnost te na portalu Strane.
Morana mi je veselo mahala s druge strane igrališta. Nosila je široku cvjetnu haljinu, a meni je kroz glavu prošlo da u njoj izgleda kao reklama za deterdžent, i odmah sam si bila antipatična. Već me iz daljine iritiralo njezino dobro raspoloženje. Podigla sam ruku kao znak da sam je primijetila, neka prestane mahati. Nije mi se sad to dalo. Smiješiti se. Družiti se. Ni pričati ni slušati priče ni odgovarati na pitanja, ništa mi se nije dalo, ali danas nisam mogla ostati kući. Prije dolaska u park jedva sam izvukla sinove iz stana, već je bilo skoro pet, kasnili smo gotovo sat vremena. Znala sam da kasnimo zbog mene, bila sam razdražljiva i nestrpljiva, ali svejedno sam krivnju prebacivala na njih i njihovu neposlušnost. Izgubila sam živce dok sam im navlačila sandale na prljava stopala, unaprijed me nerviralo što ih moram te večeri tuširati, znojila sam se dok sam ih utrpavala u autosjedalice. Nisam mogla ne vikati, teško mi je bilo koncentrirati se na vožnju uz njihovo vrištanje kako su umorni, oni ne žele u park, Moranina djeca su glupa. Povraćalo mi se od vrućine, boljela me glava. Čim smo stigli, Boris i Goran su se zatrčali prema Moraninoj djeci kao da su to cijeli dan jedva čekali. Zavidjela sam im. Djeca se u sekundi mogu prebaciti iz jednog raspoloženja u drugo. Gurnu nekoga da privuku pažnju, viknu: “Loviš!”, i odmah su svi prijatelji.
Doma sam, di ste vi? U 17.43 zabrujala mi je Andrijina poruka u krilu dok sam zatvorenih očiju upijala poslijepodnevno lipanjsko sunce. Utonula sam dublje u klupicu. S desne mi je strane sjedila Morana, s lijeve Ivanka, Moranina nova prijateljica, mama iz kvarta. Isključila sam zvuk i spremila mobitel u torbu. Javit ću mu se kasnije. Iako sam bila na dječjem igralištu, osjećala sam se kao u izlasku, toliko sam rijetko izlazila. Odlučila sam to osvijestiti. Bit ću prisutna, živjeti u trenutku. Kako ono kažu? Moram biti nježna prema sebi. Natočila sam još vina, udahnula i pokušala se ponovno koncentrirati na Moraninu priču o napornoj susjedi.
Isprva sam odbila plastičnu čašu s vinom koju mi je Morana pokušavala gurnuti u ruku. Bila sam gotovo pa ljuta. Kada sam pristala doći na rođendan, nisam očekivala alkohol u dječjem parkiću, vjerovala sam da sam tamo sigurna. Neću piti, hvala, ne smijem, stvarno, da, uzimam pauzu od alkohola. “Kako to?” pitala je Ivanka. “U zadnje sam vrijeme malo pretjerala”, čula sam se kako izgovaram, ali nisam si zvučala uvjerljivo. Jesam li izgovarala svoje ili Andrijine riječi? Jesam li ja bila zabrinuta ili on? Je li stvarno toliko loše opustiti se navečer uz malo vina? “Baš danas moraš prestati piti? Pa samo jednom slavim četrdeset!” Morana je zvučala uvrijeđeno. Nova ju je prijateljica zabrzala ispraviti, kao da je istu šalu već u svakoj mogućoj prilici izgovorila: “A ne, ne! Samo jednom slaviš četrdeset – prvi puta!” Obje su se zahihotale, a ja sam stisnula zube. Znala sam da bi mi sve, kad bih popila bar gutljaj, išlo manje na živce. Bila bih mekša, opuštenija. Bacila sam pogled na djecu. Dobro su se zabavljali, gradili su garažu za puževe u pješčaniku. Gotovo sam nesvjesno ispružila ruku. Nepristojno je odbijati zdravicu. Najbolja mi prijateljica slavi rođendan. Neće mi biti ništa od jedne čaše vina. “’Ajde, nazdravit ću s vama, ali onda prelazim na vodu”, uzdahnula sam. Morana je sa širokim osmijehom natočila, a zatim kao srednjoškolka sakrila bocu u torbu ispod klupice i podigla čašu: “Za prvi puta četrdeset!”
Izula sam sandale. Pod stopalima sam osjetila topli šljunak, oštra trava poškakljala me među prstima. Piti vino na klupici s prijateljicama, dok djeca trče parkom, bilo je dekadentno, zabranjeno, pomalo zločesto. Uvijek sam se više samoj sebi sviđala dok sam bila okružena ljudima. Bila sam hrabrija, otvorenija. Društvo me činilo energičnom i razgovorljivom, osjećala sam se kao da imam što reći. Kad sam bila sama, nisam uspijevala otresti tamu. U zadnje sam si vrijeme puno toga zamjerala, bilo mi je nepodnošljivo ostajati sa sobom. Natočila sam još jednu čašu. Ova je zadnja. Razgovarale smo o prošlim pijanstvima kao da govorimo o tuđim životima, kao da prepričavamo neki film. Nema više takvih izlazaka, ali možda i bolje, složile smo se. Izmučene nam jetre to ne bi podnijele. Nazdravile smo uz smijeh. Onda o tome kako moramo ponovno putovati, čim djeca porastu, već dugo nismo doživjele ništa novo i uzbudljivo, već dugo se nismo opustile. Kroz glavu su mi prošla ljeta u vikendici Andrijinih staraca. Uvijek sam pristajala na praktična rješenja, jer nemojmo sad komplicirati, svima oko mene je tako odgovaralo, a cijelo sam vrijeme maštala o letu na drugi kraj svijeta. I sad, dok sam se smijala s prijateljicama na suncu, sve mi se činilo moguće. Zašto ne? Kupiš kartu, sjedneš u avion, i probudiš se u Tokiju. Onda smo prešle na priču o djeci i o tome koliko je ponekad s njima teško, koliko je teško biti dobra mama, zadovoljiti i svoja i tuđa očekivanja. “A kad smo kod zadovoljavanja…” gurnula me Ivanka laktom, kroz smijeh. “Kako naći normalnog tipa?” “Ne pitaj mene, moj Andrija nije normalan”, nasmijala sam se i ja, iako sam znala da je on jedan od normalnijih koji postoje, samo što meni ni to često nije bilo dovoljno. Ivanka se nastavila žaliti. Teško joj je bilo, kao samohranoj majci, ikoga upoznati. Nailazila je ili na lažljivce koji se prave da su slobodni ili na neodgovorne dječake, rekla je. “Ne znam što ću. Toliko sam usamljena da razmišljam već i o žigolu”, namignula mi je zavjerenički, uz obavezan dodatak: “Šalim se!” “Žigolu bar ne moraš prati gaće”, Morana je otpila gutljaj. “Iskreno, radije bih plaćala nekome da glumi da je entuzijastičan nego nagovarala muža na seks.” I ona je iza svake svoje rečenice dodavala je obavezno “Šalim se” i odmahivanje rukom, iako smo sve tri znale kada se koja uistinu šali. “Nedostaje mi zaljubljenost”, rekla je Ivanka. “Meni nedostajem ona zaigrana i neopterećena ja. A nisam više sigurna ni da taj dio mene uopće postoji”, bez razmišljanja sam izgovorila, i tek sam se trenutak kasnije čula. Zazvučalo je ozbiljnije nego što sam željela. Nije to bila tema za lagano druženje u parkiću, shvatila sam, ali bilo je prekasno za “Šalim se”. Navukla sam osmijeh i podigla bocu da prijateljicama natočim još vina, ali obje su dlanom prekrile čaše. “Ne bih smjela više, već me lupilo”, odmahnula je glavom Ivanka, a Morana je uzdahnula: “Trebale bismo početi opet trenirati otpornost na alkohol, cure. Moramo se stvarno češće nalaziti, divno je ovo.” “Popit ću onda ja, nećemo valjda baciti”, ispraznila sam ostatak vina u plastičnu čašu. Osjetila sam odjednom kako me hvata tuga. Činilo se da zabava završava, a tek sam se malo opustila. “Mama! I ja i Boris smo gladni”, odnekud je dojurio stariji sin i objesio mi se na nogu. “Vjerojatno bi i moji morali jesti”, Morana je bacila pogled na sat. “Moramo uskoro doma.” Zagrlila sam Gorana. Bio je znojan i ljepljiv, meka mu je koža mirisala na ljeto. “Ako vam kupim nešto za grickati u trgovini, želiš da ostanemo još malo?” “Može!” viknuo je i otrčao do tobogana s kojeg su visila ostala djeca.
Samouvjereno sam prošetala cijelom dužinom kafića pored parka. Uvijek sam se dobro osjećala u vlastitom tijelu nakon nekoliko čaša vina. U WC-u sam iz torbe izvadila mobitel. Čekale su me još tri Andrijine poruke. Šta ćemo s večerom? u 18.17. Di ste? Vratite se kući! Skuvao sam vam paštašutu! u 18.41. Ja ću sad jesti, gladan sam. u 18.54. Pogledala sam na sat. 19.23. Mi smo u parkiću kraj Moranine zgrade, natipkala sam. Rođendan joj je. Dečki se jako lijepo igraju, doma smo do 20.30. Iz zrcala me gledalo rumeno lice žene koja je danas uživala u životu. Tako bi trebalo uvijek biti. Sunce, vino, prijateljice i smijeh. Liznula sam kažiprst i njime obrisala šminku koja mi se nakon cijelog dana razmazala pod očima. Provukla sam prste kroz kosu. Tako. Malo sam umorna, ali za ženu u četrdesetima izgledam solidno. U trgovini pored kafića kupila sam čips i štapiće za dečke, čokoladu koju ćemo podijeliti, a usput sam s police uzela i bocu Malvazije. Možda će se cure predomisliti kada ih ponudim, možda ću ih nagovoriti na još jednu putnu. Ako ne, odnijet ću bocu Andriji. S vremena na vrijeme i on je volio večer završiti čašom kvalitetnog vina. Sigurno će se razveseliti.
U parku su Morana i Ivanka već skupile djecu, navlačile im jakne, popravljale frizure, bile su spremne za polazak. “Čekale smo te da te pozdravimo”, rekla je Morana i privukla me u čvrsti zagrljaj. Mirisala je na omekšivač i žvakaću gumu. “Hvala ti što si došla.” “Bilo mi je jako lijepo”, nasmiješila sam se. “Stvarno bismo se morale uskoro ponovno naći, tako se rijetko vidimo.” Onda sam se sjetila: “Hej, imaš otvarač za vino? Htjela sam popiti još pola deci dok se dečki igraju.” Morana me začuđeno pogledala: “Već je prošlo osam.” “Da, i?” osjetila sam kako mi obrazi gore, a grlo steže. Ne moram se valjda i prijateljici opravdavati. “Smijem se valjda malo opustiti. Pa rođendan ti je, i sama si to rekla!” Pokušavala sam se nasmiješiti. “Naravno”, Morana je izvadila otvarač iz torbice i spustila glas: “Samo se malo brinem za tebe.” “Brineš se? Zašto? Pa vidiš da sam super!” Brzim sam potezom otvorila vino i natočila malo u čašu. “Evo, vidiš, još samo gutljaj dok dečki ne budu spremni za pokret. Ostatak nosim Andriji.”
“Mama, hladno mi je!” Goran se stisnuo uz mene na klupici. “Mama, već je mrak!” začuđeno je rekao Boris kad je dotrčao. “Da, mrak je!” razveselila sam se. Nisam ni ja dosad primijetila. “Kako super, jel’ da? Rijetko smo vani po mraku, baš je uzbudljivo!” Ispila sam čašu do kraja i krenula naliti još samo malo. Boca je bila prazna. Sigurno ju je Boris slučajno trknuo i prolio vino. On nije mogao ni sekunde mirno sjediti, uvijek je lamatao nogama. I meni je postajalo hladno, noge i ruke su mi se ukočile. Izvadila sam mobitel. 20.52. Kud prije? Malo je kasnije nego što sam mislila, ali do 21.15 smo doma. Uostalom, ljeto je, dani su dugi, dobro je da su dečki na zraku. Pokušala sam bolje fokusirati pogled. Četiri propuštena poziva. Nekoliko poruka od Andrije. Nisam ih mogla sad čitati, leće su mi se zamutile. Bit će ljut što sam opet isključila zvuk. A što drugo da radim? Ne volim kad mi telefon stalno zvonca, pogotovo ne kad sam u društvu. Nepristojno je. “Idemo, dečki”, zagrlila sam sinove i rukom im protrljala leđa da ih ugrijem. “Pomozite staroj majci da ustane”, rekla sam glasom umorne starice i ispružila ruke prema njima. Nasmijali su se. Znam da su me više voljeli kad sam bila takva, zaigrana, blesava. I sama sam voljela takvu sebe s njima. Dok su me potezali za ruke, a ja sam se pravila da ne mogu ustati, obasjali su nas farovi automobila koji se zaustavio u ulici pored parka. “Tata!” viknuli su dečki i zatrčali se prema muškarcu koji je izašao iz taksija. “Hej, dečki”, rekao je Andrija i zagrlio ih. Zatim je veselo uzviknuo: “Jel’ znate gdje je mama parkirala? Tko prvi nađe auto na parkiralištu, pobjednik!” Goran i Boris su uz glasne povike otrčali, a ja sam ostala stajati, ukopana na mjestu. Andrija je stao pred mene, rukavom protrljao oči, a zatim tiho rekao: “Opet se nisi javljala. Već sam vas vidio krvave, kako letite kroz automobilsko staklo.” Zapeklo me iza očiju. Mrzila sam nagle prijelaze iz euforije u gušeći osjećaj krivnje. Andrija uvijek pretjeruje i dramatizira. Ne dopušta mi da se zabavljam, da živim vlastiti život. Znala sam što će mi reći. Vikat će da nisam normalna, mrak je, djeca su već trebala biti u krevetu. Sarkastično će me pitati hoću li i sutra nazvati šeficu, lagati da sam bolesna i onda provesti dan u krevetu? Koliko sam popila? Reći će mi da to nije više normalno, da očito imam ozbiljnih problema, da se moram liječiti. Da ću nam uništiti obitelj. Uspravila sam se, spremna na obranu. Ovoga puta nije rekao ništa. Promatrala sam ga dok je hodao prema izlazu iz parka. Činio se manji i krhkiji nego inače. Nisam nikada ranije zamijetila kako neobično zabacuje stopala u stranu dok hoda. Čula sam ga kako nešto dovikuje dječacima, čula sam i njihove već umorne glasove. Uskoro su njegova leđa zamaknula iza grma na parkiralištu. Više nisam mogla razaznati njegov obris u tami.
– s natječaja ZA najbolju GORKU priču “Marija Jurić Zagorka” 2023, drugonagrađena priča –
_________________________________________________
IVA BEZINOVIĆ-HAYDON rođena je u Rijeci 1981. godine. Diplomirala je kroatistiku i komparativnu književnost na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Dosad je objavila tri slikovnice, četvrta izlazi ove godine. Njezine se kratke priče mogu naći u Večernjem listu, u nekoliko antologija i na internetskim portalima (Strane, Astronaut, Libartes, Čovjek Časopis). Neke su se njezine slikovnice i priče našle u finalima raznih natječaja, a neke su i nagrađene.
Mi imamo osnovicu svake ljubavi On ima brkove, Ja bradu. On napada veće pse od sebe, Ja napadam veće kučke. On u snu trči Ja u snu ležim. On ima spušteno uho Ja podignutu obrvu. Ja imam spušteno oko On podignuto uho. On nema rep, Ja sam ga imao. Budimo se jutrima Zbog ptica koje sleću na prozor On laje na njih Ja ih teram. Kad dođe dan, nemamo ptice Samo po jedno Spušteno oko Ili uho.
***
ULICE U NOMINATIVU
Ne Maksima Gorkog već Maksim Gorki Ne Maršala Tita nego Maršal Tito Ne Džona Lenona, Boška Buhe, Lenjina. Onog što je napisao knjigu o Lenjinu. Ja sam svoje prve snove sanjao u sobi na uglu Ulica Maršal Tito i Maksim Gorki. U tim snovima već je bilo smrti Smrt je uvek bila nominativ.
***
DRUGI SPRAT
Živim u stanu na trinaestom spratu A na vratima mi stoje dve obrnute osmice. Ovo je istina. A retko kada ćete u poeziji videti dva stiha koja su istinita. Ova dva gore možda nisu. Ovaj iznad sigurno nije. Ovaj poslednji jeste. Kao dve obrnute osmice, I broj trinaest kada brojite odozdo. Odozgo su osmice ispravne I živim na drugom spratu.
***
MOJ PAS I JA GLEDAMO VATROMET
Obično, eho postoji gde postoji nešto veliko. U stanu postoji eho, Jer stan je pećina I kao i sve druge pećine Ima stalaktite i stalagmite. Stalaktiti su luster i po koji pauk, Njihov uradak, Tačno četiri takozvane plafonjere I otisci poplave, kada je komšija otišao za vikendom. Stalagmiti su naši tragovi Četiri šape i dve noge, Njegovih skoro, dvadeset, a mojih celih deset prstiju. Tačno u broj. Ponekad ih postrojimo u vod. Pa temeljno oribamo tragove Našeg hodanja.
***
PUSTI SUZE
U američkim i inim filmovima Roboti obično imaju ljudska osećanja Dok ljudi u ovom i onom i inom životu Imaju robotska. Po algoritmu postupaju iako se sa istim nisu rodili. Oni ne plaču. Samo po sahranama. Po naređenju. Kao da nikada nisu plakali po rođenju. Pusti suzu, Sve ti jebem, Plači ko da su te na vodopadu izrodili. Plači pičko, Plači, jebem li ti srce nemo Pusti suzu. Pa drugu i treću, četvrtu pusti Suze.*
MARKO JOVANOVIĆ (1983), rođen u Vrbasu, gdje je i osamnaest godina kasnije završio Gimnaziju. Odrastao u Crvenki, gde je i napisao prve pjesme, dobio prve nagrade. Novinarstvo je diplomirao na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu, gdje i danas živi i piše. Nagrađivan na nekoliko književnih natječaja i festivala, za poeziju i prozu. Svoje pjesme i priče objavljivao je u časopisima i zbornicima u zemlji i bivšoj zemlji. Rekreativno se bavio muzikom, stvaranjem i pisanjem stihova u sastavu Shiny Lion And The Far Nipple. Katkad se složi sa opredijeljenjem svoga psa da su svi ljudi i životinje dobri. Ovo mu je prva knjiga.
